Karwa Chauth : पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी केल्या जाणाऱ्या कारवाचौथ व्रताचे महत्त्व, पूजाविधी

 

Karwa Chauth

हिंदू संस्कृतीमध्ये लग्न संस्थेला मोठे महत्त्व आहे. लग्न केवळ दोन व्यक्तींचे नाही तर दोन कुटुंबांचे असते अशीच शिकवण कायम आपल्याकडे देण्यात येते. त्यामुळे आपसूकच आपल्या देशात पती आणि पत्नी यांच्या नात्याला सर्वोच्च स्थान मिळते. संसाराचा गाडा चालवताना पती आणि पत्नी दोघे आपापली सुख, दुःख, प्रेम, राग, रुसवे, फुगवे आदी सर्वच गोष्टी आनंदाने एन्जॉय करत जगतात. पत्नी किंवा पतीने कायम लहानसहान गोष्टींसाठी एकमेकांचे आभार मानणे, आपल्या चुकीसाठी माफी मागणे, मधून मधून प्रेम व्यक्त केल्याने त्या दोघांचे नाते, संबंध सुधारतात. त्या दोघानांही कायम आपले प्रेम, आपली साथ आयुष्यभर अशीच राहावी असेच वाटत असते. यासाठी देवाला नेहमी प्रार्थना केली जाते. एवढेच नाही तर पती आणि पत्नीने हाच जन्म काय तर येणारे अजून अनेक जन्म एकमेकांची सोबत, साथ लाभावी यासाठी भारतात अनेक व्रत, उपवास देखील केले जातात. वटपौर्णिमा, हरतालिका हे यातलेच काही महत्वाचे व्रत आहे. (Religious)

मात्र यातच अजून एक अतिशय प्रसिद्ध आणि बहुतकरून महिला करत असणारे व्रत म्हणजे करवाचौथ. उत्तर भारतात हे व्रत सर्वात जास्त केले जाते. आधी या व्रताबद्दल जास्त लोकांना माहित नसावे, मात्र आपल्या बॉलिवूडच्या चित्रपटांमुळे सगळ्यांनाच करवाचौथ बद्दल समजले आहे. बॉलिवूडमुळे या व्रताला एक ग्लॅमर प्राप्त झाले आहे. आपल्या पतीच्या उदंड आणि निरोगी जीवनासाठी हे व्रत केले जाते. या व्रतामध्ये महिला दिवसभर अन्नपाण्याशिवाय राहतात आणि रात्री चंद्राची पूजा करून आपला उपवास सोडतात. आज आपण याच व्रताबद्दल अधिक माहिती जाणून घेणार आहोत. (Vrat)

करवाचौथचे व्रत आश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथीला केले जाते. यंदा चतुर्थी तिथी गुरुवार, २९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी असल्याने याच दिवशी हे व्रत केले जाणार आहे. असे म्हटले जाते की, वनवासाच्या काळात अर्जुन निलगिरी पर्वतावर तपश्चर्या करण्यासाठी गेले असता.अर्जुनाचे रक्षण करण्यासाठी द्रौपदीने भगवान श्रीकृष्णाकडे मदत मागितली. त्यांनी द्रौपदीला माता पार्वतीने भगवान शंकरासाठी जे व्रत पाळले होते तेच व्रत करण्यास सांगितले. द्रौपदीने तेच केले आणि काही वेळाने अर्जुन सुखरूप परतले. (Karwa Chauth Vrat)

‘करवा’ म्हणजे मातीचे लहान भांडे आणि ‘चौथ’ म्हणजे चतुर्थी तिथी. या दिवशी सुवासिनी स्त्रिया आपल्या पतीच्या उदंड आयुष्यासाठी, चांगल्या आरोग्यासाठी आणि सुखी वैवाहिक जीवनासाठी दिवसभर निर्जला उपवास ठेवतात. रात्री चंद्राचे दर्शन घेऊन आणि पतीच्या हाताने पाणी पिऊन हा उपवास सोडला जातो. करवाचौथचा उपवास सकाळी सूर्योदयापासून सुरू होतो आणि संध्याकाळी चंद्र उगवेपर्यंत पाळला जातो. या सणात चंद्राला खूप महत्त्व आहे, कारण महिला दिवसभर निर्जल उपवास करतात आणि संध्याकाळी चंद्र उगवल्यानंतरच उपवास सोडतात. या दिवशी चतुर्थी माता आणि शंकर आणि गणपतीची पूजा केली जाते. कारवाचौथला सौभाग्य, पुत्र, धन, पतीचे रक्षण आणि संकटांपासून दूर राहण्यासाठी चंद्राची पूजा केली जाते. (Top Marathi stories)

करवा चौथच्या दिवशी सकाळी सूर्योदयापूर्वी सासरे किंवा सासू आपल्या सुनांना ‘सरगी’ देतात. यामध्ये फळे, मिठाई, सुकामेवा आणि सात्विक अन्नाचा समावेश असतो. उपवास सुरू करण्यापूर्वी स्त्रिया ही सरगी ग्रहण करतात. यानंतर महिला दिवसभर निर्जला उपवास करतात.
या दिवशी महिला नवीन कपडे खासकरून लाल रंगाची साडी, ड्रेस, लेहंगा परिधान करतात आणि हातांवर सुंदर मेहंदी काढतात. या सणाच्या दिवशी महिला सोळा शृंगार करून तयार होतात, कारण असे तयार होणे हे सौभाग्याचे प्रतीक मानले जाते. संध्याकाळी सर्व महिला एकत्र येऊन करवा चौथची कथा ऐकतात. पूजेच्या ताटात मातीचा करवा, दिवा, अक्षता, कुंकू, मिठाई आणि पाण्याचा तांब्या ठेवला जातो. करवा मातेची आणि शिव-पार्वतीची पूजा करून पतीच्या लांब आयुष्यासाठी प्रार्थना केली जाते. रात्री चंद्र उगवल्यानंतर महिला चाळणीतून प्रथम चंद्राचे दर्शन घेतात आणि त्याला अर्घ्य अर्पण करतात. त्यानंतर त्याच चाळणीतून पतीचा चेहरा पाहिला जातो. पती आपल्या पत्नीला पाण्याने आणि मिठाईने उपवास सोडवतो. (Top Trending News)

करवा चौथच्या दिवशी चंद्राची उपासना करण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे चंद्र ही औषधी आणि मनाची प्रमुख देवता आहे. अमृताचा वर्षाव करणार्‍या किरणांचा वनस्पती आणि मानवी मनावर सर्वाधिक प्रभाव पडतो. दिवसभर उपवास केल्यानंतर जेव्हा स्त्रिया चाळणीतून चतुर्थीच्या चंद्राकडे पाहतात तेव्हा त्यांच्या मनात आपल्या पतीबद्दल विशेष प्रेमाची भावना निर्माण होते, त्यांच्या चेहऱ्यावर आणि शरीरावर एक विशेष चमक दिसून येते. त्यामुळे महिलांचे तारुण्य कायमस्वरूपी होते, आरोग्य चांगले राहते आणि वैवाहिक जीवन सुखी होते. (Marathi News)

Karwa Chauth

करवाचौथ व्रत विधी
या दिवशी सूर्योदयापूर्वीच उठावे. नित्यकर्म करून स्नान करावे आणि सासूने दिलेली सरगी अर्थात फळे, मिठाई आणि काजूचा बनलेला एक पदार्थ खावा. त्यानंतर, दिवसभर निर्जला व्रत करण्याचा संकल्प करावा. दिवसभर काहीही खायचे किंवा प्यायचे देखील नाही. संध्याकाळी, स्त्रियांनी सर्व साज शृंगार करून तयार व्हावे. शुभ मुहूर्तावर भगवान शिव, देवी पार्वती आणि भगवान गणेशाच्या मूर्तीची स्थापना करून त्यांची पूजा करवी. (Top Marathi Headline)

करवामध्ये अर्थात मातीच्या भांड्यात पाणी भरून ठेवावे. देवाला धूप, दिप, नैवेद्य आणि फळे अर्पण करून करवा चौथची कथा वाचावी. पूजा पूर्ण झाल्यानंतर चंद्रोदय झाला असेल तर त्याची पूजा करावी. चाळणीत दिवा ठेवावा आणि त्यातून आधी चंद्र पहावा त्यानंतर, त्याच चाळणीतून पतीचा चेहरा पहावा. चंद्राला पाणी अर्पण करावे आणि पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करावी. पाटील नमस्कार करून पतीच्या हाताचे पाणी पिऊन आणि गोड पदार्थ खाऊन उपवास सोडावा. अनेक ठिकाणी महिला करवा चौथच्या उपवासात वापरल्या जाणाऱ्या करव्यात गहू भरतात आणि त्याच्या झाकणात साखर घालतात. तर काही ठिकाणी एक करवा पाण्याने तर दुसरा करवा दुधाने भरलेला असतो. यानंतर त्यात तांब्याचे किंवा चांदीचे नाणे टाकले जाते. (Todays Marathi Headline)

करवाचौथची कथा
पौराणिक मान्यतेनुसार एका सावकाराला सात पुत्र आणि एक पुत्री होती. सेठाणी यांनी त्यांच्या सुना आणि मुलीसह करवा चौथचा उपवास केला होता. सावकाराच्या मुलांनी रात्री जेवायला सुरुवात केली तेव्हा त्यांनी आपल्या बहिणीला जेवायला सांगितले. यावर बहिणीने उत्तर दिले- ‘भाऊ! चंद्र अजून उगवला नाही, तो उगवला की मी प्रार्थना करेन आणि अन्न ग्रहण करेन. (Trending Headline)

बहिणीचे म्हणणे ऐकून भावांनी शहराबाहेर जाऊन आग लावली आणि एक चाळणी घेतली आणि त्यातून प्रकाश दाखवून ते बहिणीला म्हणाले – ‘बहिण! चंद्र बाहेर आला आहे. अर्घ्य अर्पण करा आणि भोजन करा.’ हे ऐकून ती आपल्या वहिनींना म्हणाली, ‘या, तुम्हीही चंद्राला अर्घ्य द्या.’ पण त्यांना हा प्रसंग माहीत होता, ते म्हणाले- ‘चंद्र अजून उगवला नाही, तुमचे भाऊ तुम्हाला फसवत आहेत आणि अग्नीचा प्रकाश दाखवत आहेत. (Top Stories)

वहिनींचे म्हणणे ऐकूनही बहिणीने लक्ष न देता भावांनी दाखवलेल्या दिव्याला जल अर्पण करून भोजन केले. अशाप्रकारे उपवास सोडल्याने गणेश त्याच्यावर नाराज झाले. यानंतर तिचा नवरा गंभीर आजारी पडला आणि घरात जे काही होते ते आजारात गमावले. जेव्हा तिला तिच्या पापांची जाणीव झाली तेव्हा तिने पश्चात्ताप केला आणि श्रीगणेशाची प्रार्थना करून पुन्हा विधीनुसार चतुर्थीचे व्रत पाळण्यास सुरुवात केली. (Top Marathi News)

भक्तीत बुडून सर्वांचा आदर करून त्यांनी सर्वांचे आशीर्वाद घेण्याचे तिने मनावर घेतले. अशाप्रकारे तिची भक्ती आणि भक्ती पाहून श्रीगणेश तिच्यावर प्रसन्न झाले आणि त्यांनी तिच्या पतीला जीवनदान दिले आणि त्याला बरे करून श्रीमंत. अशाप्रकारे जो छळ-कपटाचा त्याग करून भक्तिभावाने चतुर्थीचे व्रत पाळतो त्याला सर्व प्रकारचे सुख प्राप्त होते. (Latest Marathi Headline)

करवा चौथ दुसरी कहाणी
पुराणानुसार तुंगभद्रा नदीच्या काठावर वसलेल्या गावात करवा नावाची एक सद्गुणी धोबीण आपल्या पतीसोबत राहत होती. तिचा नवरा वृद्ध आणि अशक्त होता. एके दिवशी तो नदीच्या काठावर कपडे धुत असताना अचानक एक मगर तिथे आली आणि दातांमध्ये पाय दाबून धोबीला यमलोकाकडे घेऊन जाऊ लागली. हे बघून म्हातारा नवरा घाबरला आणि तिला काहीच बोलता येत नसल्याने त्याने करवा…करवा.. असे म्हणत त्याने पत्नीला हाक मारण्यास सुरुवात केली. पतीची हाक ऐकून धोबीणी तेथे पोहोचली तेव्हा ती मगर पतीला यमलोकात घेऊन जात होती. (Top Trending News)

मग करवाने मगरीला कच्च्या धाग्याने बांधले आणि मगरीसह यमराजाच्या दारात पोहोचले. तिने यमराजाला आपल्या पतीचे रक्षण करण्याची विनंती केली आणि मगरीला त्याच्या कृत्याबद्दल कठोर शिक्षा देण्याची विनंती केली आणि म्हणाली – हे देवा! मगरीने माझ्या पतीचे पाय धरले आहेत. या गुन्ह्याची शिक्षा म्हणून तुम्ही मगरीला नरकात पाठवता. करवाची हाक ऐकून यमराज म्हणाले – मगरीचे अजून आयुष्य बाकी आहे, मी अजून यमलोकात पाठवू शकत नाही. (Top Marathi News)

यावर करवा म्हणाली- जर तू माझ्या पतीला वाचवण्यात मला मदत केली नाहीस तर मी तुला शाप देईन आणि तुला नष्ट करीन. करवाची शक्ती आणि धैर्य पाहून यमराजही घाबरले आणि त्यांनी मगरीला यमपुरीला पाठवले. तसेच करवा यांच्या पतीला दीर्घायुष्य लाभले. तेव्हापासून आश्विन कृष्ण चतुर्थीला करवा चौथ व्रत प्रचलित झाले. या आधुनिक युगातही स्त्रिया पूर्ण भक्तिभावाने करतात आणि आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी देवाकडे प्रार्थना करतात. (Social News)

Comments

Popular posts from this blog

मेघा धाडे जान्हवीवर संतापली

North Korea : नो आईस्क्रीम…नो हॅम्बर्गर !

Mobile : मोबाईल फोन पाण्यात पडल्यास काय करावे?